جامعهء در حال رشد وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ « 1 » . مَثَل رشد و تكامل امت اسلام در اين آيهء كريمه ، خداوند مَثَلى را براى اهل ايمان يعنى براى مسلمانان كه از دستورات پيغمبر اكرم پيروى مىكنند ذكر مىكند . اين مثل با بحث ما ارتباط زيادى دارد . مىفرمايد مثل اينها در انجيل اين‌طور ذكر شده است : مثل زراعتى هستند ، يعنى دانه‌اى كه در زمين كشت مىشود . اول كه اين دانه سر مىزند ، به صورت برگ نازك است . اگر مثلًا دانهء گندمى را در زمين بكارند ، اول بار كه از زمين مىرويد به صورت برگ خيلى نازك و لطيف است . فَآزَرَهُ اما اين برگ به همان حالت نازكى ثابت نمىماند ، تدريجاً بيشتر از زمين بيرون مىآيد و داراى ساقه‌اى مىشود كه نسبت به آن برگ صفت ديگرى دارد ؛ يعنى آن را تقويت مىكند ، آن برگ نازك را محكم مىكند يعنى ساقه درمىآورد . فَاسْتَغْلَظَ بعد كم كم اين ساقه غلظت و ضخامت پيدا مىكند . فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ روى ساقهء خودش مىايستد . يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ در اين

--> ( 1 ) فتح / 29